Zuur - basen evenwicht in voeding en lichaam

Onder zuren verstaat men stoffen die waterstofionen leveren, terwijl men onder basen stoffen verstaat die waterstofionen opnemen. Een pH waarde van 7 geldt als neutraal, een pH waarde kleiner dan 7 geeft een zuur milieu aan en een pH waarde boven de 7 geeft een alkalisch (basisch) milieu aan. Maagzuur heeft een pH van 2.0 (sterk zuur), terwijl bloed een pH heeft van 7.4 (licht alkalisch). De pH van speeksel is ongeveer 7.0 , dus neutraal. >> Lees het artikel over de gevolgen van verzuring

Een goede zuurgraad in het lichaam is één van de meest kritische factoren of voor een goede gezondheid. Tijdens de stofwisseling worden voortdurend zure eindproducten gevormd. Kleine schommelingen in de pH-waarde kunnen drastische veranderingen van het metabolisme in de cellen tot gevolg hebben en zo storingen veroorzaken.

Het is van het grootste belang dat de pH waarde van ons bloed stabiel blijft, een pH waarde van 7,2 in plaats van 7,4 heeft de dood tot gevolg. Ons lichaam kent gelukkig vele manieren om een afwijkende pH te voorkomen waarbij de longen en de nieren een belangrijke rol spelen.

 

Optimale pH waarde

  • Bloed 7,35 - 7,45 (ideaal 7,41)

  • Speeksel 6,00 - 7,50

  • Maag 1,35 - 3,50

  • Urine 4,50 - 8,40

  • Dunne darm 6,50 - 7,50

  • Dikke darm 5,60 - 6,90

Al onze cellen baden in het extracellulaire vocht dat net zoals het bloed licht basisch is (pH 7,35-7,45). De uiterste pH-waardes waarbinnen nog leven mogelijk is liggen voor het bloed en het extracellulaire vocht tussen 6,8 en 7,8. Te lage pH-waardes (zuur) leiden sneller tot levensbedreigende situaties dan te hoge waardes (basisch). Zo ontdekte dr. Berthold Kern dat een verlaagde pH waarde (meer zuur) tot een verdikking van het bloed leidde.

Voeding speelt een belangrijke rol als het aankomt op het handhaven van een goed zuur/base evenwicht. Mineralen als calcium, magnesium , kalium en natrium fungeren als zogenaamde zuurbuffers. In een gezond lichaam zijn de lichaamscellen alkalisch, in een ziek lichaam zuur. Hoe zuurder onze cellen zijn hoe meer gezondheidsklachten we ontwikkelen. Lichaamscellen sterven bij een pH waarde lager dan 3,5.

Onze lichamen produceren zuur als gevolg van een normaal metabolisme, dit dient in evenwicht gebracht te worden met alkalische mineralen die we binnen krijgen met onze voeding. Voedsel kan zuurvormend of basevormend zijn, afhankelijk van de verhouding tussen de mineralen calcium, magnesium, kalium en natrium enerzijds en de mineralen fosfor, zwavel en chloor anderzijds. De zuur/base verhouding van voedingsmiddelen kan uitgedrukt worden in milligram-equivalent (ME) zuur- of basenoverschot.

1ME = (calcium + magnesium + kalium + natrium) mg per 100 mg voedingsmiddel – (fosfor + zwavel + chloor) mg per 100 mg voedingsmiddel

Positieve uitkomst: basenoverschot in ME. Negatieve uitkomst : zuuroverschot in ME

De verhouding tussen base- en zuurvormende voedingsmiddelen zou ongeveer op 75%/25% moeten liggen maar helaas is het omgekeerde vaker het geval.

Na het verteren van voedsel blijft er altijd een zure of een basische "rest" over. Zo zorgen voedingsmiddelen zoals vlees, vis, brood, boter, kaas en eieren na de verbranding voor een zuuroverschot in het lichaam. Aardappelen, groenten en fruit veroorzaken daarentegen een basenoverschot. Een zuuroverschot in de voeding kan diverse aandoeningen tot gevolg hebben bijvoorbeeld: reuma, jicht, botontkalking, vermoeidheid, huidproblemen en zelfs een grotere vatbaarheid voor infectieziekten. De ideale voeding bevat een basenoverschot met ongeveer 2 tot 4 maal meer basenvormende dan zuurvormende voedingsmiddelen. Sommige zuurvormende producten kunnen toch heel gezond zijn, zoals bijvoorbeeld zilvervliesrijst. Het gaat erom de voeding zodanig samen te stellen dat er uiteindelijk een basenoverschot ontstaat.

 

Mineralen in onze voeding kunnen een verzurend of alkalisch effect hebben. Over het algemeen kun je stellen dat producten die de niet-metalen fosfor, chloor en/of zwavel bevatten die waterstofion aantrekken, zuurvormend zijn. De producten daarentegen die overwegend metalen (de zgn. alkalische metalen) zoals kalium, natrium, calcium, magnesium en/of ijzer bevatten die OH-ionen aantrekken, zijn over het algemeen basenvormend.

 

Voeding en pH

De Zweedse biochemicus prof. dr. Ragnar Berg (1875 - 1956) mag beschouwd worden als de grondlegger van de kennis van het zuur-base evenwicht in de voeding. Hij ontwikkelde een theorie over de optimale verhouding tussen de hoeveelheid voedsel met een zuren-overschot en met een basen-overschot.

Ragnar Berg ging uit van het feit dat metalen oxideren wanneer ze in water met zuurstof in aanraking komen. De metalen vormen door deze oxidatie basen, terwijl niet-metalen dan zuren vormen. Vervolgens kwantificeerde Ragnar Berg de effecten daarvan in voeding.

De vrije zuren zoals appelzuur, citroenzuur, melkzuur en ascorbinezuur uit voeding hebben weinig of geen invloed op de zuur-base balans. Alle zuur smakende producten hebben een basenoverschot.

 

Verzuurd zijn

Verzuring betekent letterlijk 'het zuurder worden van iets'. Het woord verzuring wordt vaak gebruikt in het kader van milieuvervuiling en de zure regen, maar wat ook erg belangrijk is, is de balans van zuur en base (alkalisch) in ons lichaam. Het ligt voor de hand, maar er zijn nog maar heel weinig wetenschappers die de studies van het organisch evenwicht van zuur-base van ons lichaam onder de knie hebben. Verzuring of Acidose - de medische term betekent een te hoog zuurgehalte van het bloed door ophoping van zuur in het bloed of verdwijnen van bicarbonaat uit het bloed (metabole acidose) of door ophoping van kooldioxide in het bloed als gevolg van een slechte longfunctie of langzame ademhaling (respiratoire acidose) - is dus geen alternatief begrip en wordt gewoon in alle medische handboeken zoals Merck Manual vermeld. Helaas wordt er te weinig aandacht aan dit cardinale problematiek geschonken en het belang van uitgebalanceerde zuur-base evenwicht niet op de juiste waarde weten in te schatten.

 

We weten dat de verzuring van bodem of water een gevolg is van de uitstoot - een verzamelnaam voor stikstofmonoxide en stikstofdioxide - ammoniak en organische stoffen. Deze verzurende stoffen komen via lucht of water in de grond terecht. Ze tasten dus rivieren, meren en water en uiteindelijk mens en dier en de planten aan door hogere zuur- en aluminiumconcentraties. De stoffen dringen via bladeren en wortels in planten en bomen, waardoor deze vatbaar zijn voor ziekten. De te hoge concentraties nitraat in het drinkwater en in de grond is zeer schadelijk voor mens en dier en de vegetatie.

Eiwitten gaan klonteren in een zure vloeistof. Omdat het bloed veel eiwitten bevat doet het lichaam er alles aan om de pH van het bloed neutraal te houden (pH = 7), dit is de zgn. zuur-basen balans. Het neutraal houden van de pH van het bloed doet het lichaam o.a. met mineralen. Bevat voeding te weinig mineralen en vitamines dan worden deze onttrokken aan de zgn. basendepots (haarbodem, tanden, botten en weefsels).

 

Gevolgen

Vele ziektes (met name auto-immuunziektes oftewel chronische ziektes) worden door het verkeerd functioneren van je eigen afweersysteem veroorzaakt. Vergelijk een leger die eigen leger aanvalt omdat zij niet herkennen wie de vijanden en hun eigen soldaten zijn, omdat zij bij voorbeeld dezelfde tenue hebben of de houding hebben alsof zij de vijanden zijn etc etc. Hoe komt het dat het immuunsysteem niet herkennen wat goed en slecht is? Volgens de nieuwste inzichten en studies prolifereert het immuunsysteem door te zure milieu in ons lichaam met name in ons darmstelsel, omdat ons lichaam in het algemeen met name onze darmflora het beste functioneren in een gebalanceerde zuur-base milieu; de verhouding tussen base- en zuurvormende voedingsmiddelen zou ongeveer op 75% - 25% moeten liggen maar helaas is het omgekeerde vaker het geval, met alle gevolgen van dien ...In een zuurmilieu functioneren onze goede darmbacteriën (minimaal 500 soorten en in aantal 10¹4 bacteriën, 10 x zoveel dan onze menselijke cellen ) die voor de opname van onze voedingsstoffen regelen en voor 75% ons immuunsysteem bepalen, veel slechter. Het zorgt o.a. voor de ontsporing van het immuunsysteem, waardoor chronische ziektes waaronder allergie het gevolg is.

Bevat je voeding gedurende langere tijd onvoldoende mineralen en vitamines (althans te weinig opgenomen), dan worden zoveel voedingsstoffen uit uw lichaam onttrokken dat het lichaam ziek wordt. In eerste instantie worden mineralen onttrokken aan weefsels, botten, tanden en de haarbodem.

De eerste symptomen zijn o.a. cariës, haaruitval, allergie, huidklachten, vermoeidheid, migraine etc. Indien er nog meer mineralen aan het lichaam onttrokken worden ontstaan ernstigere ziektes.  >> Lees het artikel over de gevolgen van verzuring

Koffie, zwarte thee, alcohol en suiker zijn bijzonder zuurvormend, dus bij voorbaat vermijden. Verder is het natuurlijk begrijpelijk dat geraffineerde producten, die over het algemeen (bijna) geen mineralen meer bevatten, ook sterk zuurvormend kunnen zijn. Ter illustratie: citroensap is redelijk zuur, maar door de vele mineralen heeft het toch een sterk ontzurend effect op het lichaam.

Sommige producten, al staan ze op de lijst als basenvormend, kunnen in grote hoeveelheden toch sterk zuurvormend werken. Dit komt door de vruchten- en azijnzuren in deze producten; voorbeelden hiervan zijn met name zure vruchten zoals sinaasappels, citroenen, grapefruits en zure bessen. Ook melk en producten hiervan, werken in grote hoeveelheden eerder als zuur- dan als basen leverancier.

Tabel
De waarden in onderstaande tabel hebben betrekking op rauwe producten (per 100 gram). Bij het koken van groenten gaan waardevolle basenvormende mineralen verloren. Kook groenten daarom zo kort mogelijk en verwerk het groentenat in soep of saus.

Hieronder staat een andere lijst met voedingsstoffen en hun ontzurende of verzurende werking. Een gebalanceerde voeding bestaat voor 60% uit alkalische en voor 40% uit verzurende producten.

+ basenvormend    - zuurvormend
 
 
Groenten
aardappelen + 7
aardperen - 10
andijvie + 5
artisjok - 5
asperges - 1
avocado + 11
bleek selderij + 8
bloemkool + 5
boerenkool + 10
brandnetels + 10
broccoli + 4
champignons + 5
doperwten vers + 3
grauwe erwten + 49
komkommer + 30
knoflook + 10
knolselderij + 11
koolraap + 10
koolrabi + 6
mierikswortel + 3
paardebloem + 19
paprika + 5
pastinaak + 9
peterselie + 9
peultjes + 3
pompoen + 2
postelein + 10
prei + 7
raapstelen + 7
radijs + 5
rammenas + 40
rode biet + 12
rode kool + 4
savooien kool + 3
schorseneren + 2
selderij + 11
sla + 5
snijbonen + 5
sperciebonen + 12
spinazie vroeg + 8
spinazie laat + 27
spitskool + 14
spruitjes - 12
tomaten + 14
uien + 3
veldsla + 14
venkel + 4
witte kool + 10
witlof - 2
wortelen + 10
 
Vruchten
aalbes + 2
aardbei + 2
abrikozen + 35
ananas + 5
appel + 1
banaan + 5
bessen + 2
bramen + 8
citroen + 10
druiven + 3
framboos + 5
grapefruit + 10
kers + 7
kruisbessen + 6
mandarijnen + 6
meloen + 8
peer + 3
perzik + 8
pruim + 5
rabarber + 10
sinaasappel + 9
vijgen, gedroogd + 28
 
 
Zuivelproducten
boter - 5
kaas mager - 5
kaas - 10
kippen eiwit - 25
kippen eigeel - 8
margarine - 7
melk + 5
room + 3
yoghurt - 3
 
 
Vlees en vis
aal - 7
haring - 17
kabeljauw - 5
kip - 25
schelvis - 16
vet - 50
vlees - 24
zalm - 3
 
Graan en meelproducten
brood volkoren - 5
gerst - 9
gerstemeel - 20
gierst - 9
haver - 10
mais + 2
rijst wit - 11
rijst zilvervlies - 18
rogge - 11
roggemeel - 16
tarwe - 8
tarwemeel - 3
 
 
Diversen
amandelen - 1
bruine bonen - 4
cacao - 5
cashewnoten - 2
dadels + 9
kapucijners - 4
kastanjes + 12
kiemen + 18
kikkererwten - 3
koffie - 8
kokos + 4
krenten + 5
linzen - 10
olie plant. - 12
olijven - 4
pinda's - 10
rozijnen + 25
sojabonen + 35
sojakaas tofu + 4
walnoten - 8
witte bonen - 2
 
Tabel van sterk alkalisch (base) tot sterk verzurend
 

Sterk alkalisch

Alkalisch

Zwak alkalisch

Zwak verzurend

Verzurend

Sterk Verzurend

Groente

asperge,
barley gras,
broccoli,
ui,
knoflook,
peterselie,
spinazie (rauw)

agar agar,
alfalfa,
andijvie,
bieten,
bonen (groen),
cantaloupe,
carob (zoet),
groentesap,
kalebas,
kelp,
koolrabi,
okra,
paprika,
selderij,
sla,
waterkers,
zeewier,
zucchini

aardappel met schil,
artisjokken,
aubergine,
bamboespruiten,
beetwortel,
bloemkool,
champignon,
erwten,
komkommer,
kool,
koolraap,
paardebloem,
olijven,
radijs,
sojabonen,
spruiten,
tahoe,
tomaten,
wortel

kidneybonen,
bonen,
spinazie (gekookt)

aardappelen zonder schil,
limabonen,
navybonen,
pintobonen

augurken

Fruit

citroen,
grapefruit,
lime,
mango,
watermeloen,

aalbessen,
aardbei,
abrikozen,
appels,
avocado,
bessen,
dadels,
druiven,
framboos,
guave,
kiwi,
meloen,
nectarines,
passievrucht,
papaja,
peren,
perzik,
pompoen,
rozijnen,
vijgen

ananas,
avocado,
banaan (rijp),
kersen,
kokosnoot (vers),
perzik,
sinaasappel

banaan (groen),
fruitsappen (bewerkt),
rozijn

fruit uit blik,
kersen (zuur),
rabarber

bosbessen,
veenbes,
fruitsappen (gezoet),
pruimen

Granen

amarant,
gierst,
graan (vers),
linzen,
maïs (zoet),
rijst (wilde),
quinoa

crackers,
roggebrood,
tarwebrood (gekiemd),
spelt,
zilvervliesrijst

witte rijst,
maïs,
boekweit,
haver,
rogge,
basmattirijst

bloem,
brood (wit),
biscuit,
gebak,
pasta

Vlees(vervangers)

tempé,
tahoe

hert,
lever,
oesters,
zoutwatervis

inktvis,
kalkoen,
kip,
lam,

fazant,
konijn,
kreeft,
rund,
schelpen,
varken,
zoetwatervis

Eieren en zuivel

moedermelk,
kwarteleieren

eendeneieren,
eidooier (zacht gekookt),
geitenmelk,
geitenkaas,
sojakaas,
sojamelk,
wei

boter,
cottage cheese,
crème,
eieren,
eiwit,
karnemelk,
yoghurt

rauwe melk

kaas,
gesteriliseerde melk,
ijs,
pudding

Noten & Zaden

amandelen, hazelnoten, kastanjes, kokosnoten

macadamia’s, pompoen, sesam, zonnebloem

pecannoten, cashewnoten, pistache

pinda's, walnoot

Olie

olijfolie

vlaszaadolie

canola olie

maïsolie,
margarine,
reuzel,
zonnebloemolie

Drankjes

kruidenwater,
limoenwater

groene thee,
mineraalwater

gemberthee

thee,
chocolademelk

koffie,
wijn

bier,
drank,
frisdrank

Zoetmakers / Smaakmakers

stevia

cayenne,
gember (vers),
knoflook,
rijstsiroop,
zeezout

ahornsiroop,
rauwe honing,
rauwe suiker,
tamari

fructose,
bewerkte honing,

jam,
ketchup,
ketjap,
mayonaise,
melasse,
mosterd,
natuurazijn,
bruine suiker,
witte suiker

witte azijn,
chocolade,
kustmatige zoetjes,
sigaretten,
tabak,
tafelzout

 
Achtergrondinformatie
Zuren en basen zijn feitelijk elkaars tegenpool. Afzonderlijk zijn ze giftig, tezamen neutraliseren zij elkaar. Een overschot aan zuren levert moeilijkheden op, omdat zij alleen door (alkalische) basen onschadelijk kunnen worden gemaakt. Te veel basen geven nooit problemen, omdat zij zich binden aan het koolzuur wat wij uitademen.
 
Ons bloed is van nature alkalisch en het lichaam zal ook altijd proberen dit zo te houden. Dreigt dit mis te gaan, dan spreekt men van bloed acidose, een dodelijke zaak, waartegen het organisme onmiddellijk aan de noodrem trekt. Er worden dan zogenaamde "noodbasen" vervaardigd uit eiwitten die toevallig voorhanden zijn, ook uit onze eigen weefsels. Het nadeel van deze extra eiwitverbranding is dat zich  opnieuw zuren vormen. Uiteindelijk plegen de zuuroverschotten (urinezuren) aanslagen op ons organisme. Ook suikerziekte jicht en reuma worden voor een groot deel door deze vorm van acidose veroorzaakt. Weefsels raken aangetast, degenereren en functioneren steeds slechter. Men komt in een vicieuze cirkel terecht.

 

Zuur-base balans       De symptomen en gevolgen van verzuring     Tabel zure en alkalische voedingsstoffen     pH waarde van het bloed

    

Bloedonderzoek     Gezondheid door ontzuring volgens Dr. Renate Collier

 

Inspired by Nature.

                             Driven by Science.

                                                                    Passionated by Nutrition.

Home    

Natuurlijk Herstel. Altijd beter! 

Lukas T.S. Tjan

  • Voedingsadviezen

  • Nutrition Development

  • Complementaire geneeskunde

  • Marketing Voeding & CAM

© Science for Life. 2001-2012. Deze homepage is gemaakt door Mandala Communicatie, www.mandalacommunicatie.nl   

Op deze homepage berust een copyright. Voor meer info kunt u e-mailen naar info@scienceforlife.eu 

Voor alle op deze homepage vermelde informatie geldt de algemene disclaimer.