OliŽn en bakoliŽn 

OliŽn voor Bakken en braden
Naast het kopen van vetarme voedingsmiddelen is het natuurlijk belangrijk dat deze op de juiste wijze worden bereid. Gebruik bij bakken en braden van vlees en vis een goede olie of margarine en gebruik daar zo weinig mogelijk van. Bakken in olie heeft het voordeel dat de temperatuur hoger is, zodat het product sneller dichtschroeit en minder vet opneemt. Voeg bij het maken van jus ruim water of bouillon toe en laat de jus afkoelen. Schep dan voor het gebruik het gestolde vetlaagje (dit is verzadigd vet) van de jus af. Het meebakken van paprika of ui kan de jus smakelijker maken. Verder zijn er veel mogelijkheden met grillen, stoven, pocheren en de rŲmertopf. Door wat te experimenteren met ingrediŽnten (halfvolle koffiemelk in plaats van room) kan een maaltijd met weinig vet toch smakelijk zijn.

Cholesterolverlagende halvarines
De nieuwe producten Benecol en Proactief bevatten een hoog gehalte aan plantensterolen, stoffen die lijken op cholesterol, maar niet worden opgenomen door de darm. Het effect van plantensterolen in de voeding is een verminderde opname van cholesterol. Benecol en Proactief kunnen het cholesterolgehalte in het bloed tot 10% verlagen en passen dus uitstekend in een cholesterolverlagend dieet. Bij mensen met een sterk verhoogd (erfelijk) cholesterolgehalte is het gebruik van deze producten alleen niet afdoende.
 

Waar komt olie vandaan?

Olie wordt gewonnen uit vruchten en zaden, zoals zonnebloempitten, sojabonen, raapzaad, maÔskorrels en pinda's. Aan de naam van de vrucht of het zaad ontleent de olie zijn naam.

Het gebruik van olie gaat terug tot in de vroege oudheid. Zo is bekend dat de Egyptenaren 2000 jaar voor Christus al gerechten in olie bereidden. Er zijn maar liefst 30 verschillende soorten olie uit vroeger tijden bekend.

Ook nu verdient olie een belangrijke plek in de keuken. Door de grote verscheidenheid in het aanbod, kun je elke dag een olie kiezen die past bij het gerecht dat je maakt. Als smaakmaker in dressings en sauzen of om in te bakken en te frituren.

Het schema geeft onder meer informatie over herkomst van een aantal oliŽn en de hoeveelheid onverzadigde vetzuren.

 

Soort

Herkomst Percentage onverzadigde vetzuren Bijzonderheden
Zonnebloemolie Mexico 87% Veel gebruikte olie.
MaÔskiemolie Zuid-Mexico 85% Columbus nam de plant mee naar Europa.
Arachideolie of pindaolie Zuid-Amerika 82% Vooral veel gebruikt in de Chinese keuken.
Sojaolie AziŽ 85% Belangrijke grondstof van margarines, bak- en braadproducten, frituurvetten en sauzen.
Druivenpitolie Amerika 88% De productie van 100 liter wijn gaat samen met een productie van 1 liter druivenpitolie.
Walnootolie Griekenland 91% Past goed bij roerbakgerechten, marinades en dressings.
In koelkast bewaren.
Hazelnootolie Europa en Amerika 92% Lekker door groenten.
In koelkast bewaren.
Amandelolie Afghanistan 95% Lekker in Italiaanse nagerechten en gebak.
In koelkast bewaren.
Olijfolie Middellandse - Zeegebied 86% Er zijn twee soorten. 'Extra vierge olijfolie' heeft een verfijnde smaak en komt koud het best tot zijn recht. 'Olijfolie' is neutraler van smaak en is daardoor geschikt voor warm gebruik.
Sesamolie IndonesiŽ 86% Er bestaan twee soorten sesamolie. Een lichte, neutrale olie van ongeroosterde zaadjes en een donkere van geroosterd sesamzaad. De laatste wordt in Nederland het meest gebruikt.
Raapzaadolie Zuid-Europa 89% Groeit ook in Nederland.
Wordt ook wel koolzaadolie of canola genoemd.
Saffloerolie Egypte 91% Wordt ook wel distelolie genoemd.
Slaolie - Verschillend Is een mengsel van plantaardige oliŽn, meestal soja- en raapzaadolie.
Frituurolie - Verschillend Is een mengsel van plantaardige oliŽn, meestal soja- en raapzaadolie.
Is door deze samenstelling zeer geschikt voor frituren.
Tropische oliŽn:
  • kokosolie
  • palm(pit)olie
Tropen

Afrika

9%

48%

Wordt met name in Afrikaanse en Indonesische gerechten gebruikt.
Is bij kamertemperatuur vast.

 

 

Oliewijzer

 

Inhoudsopgave

 

opsommingsteken

OliŽn, de natuurlijke glans in de keuken

opsommingsteken

Van oudheid tot heden

opsommingsteken

Gezonde natuurproducten

opsommingsteken

Smaakmakers en smaakdragers

opsommingsteken

Goed gebruikt het lekkerst

opsommingsteken

Veelzijdig en speciaal

opsommingsteken

Veelzijdige oliŽn

opsommingsteken

Speciale oliŽn

opsommingsteken

Minder bekende oliŽn

opsommingsteken

. ĎWat is nu eigenlijkÖÖÖ.í

 

OliŽn, de natuurlijke glans in de keuken

OliŽn geven glans aan uw maaltijd. Al eeuwenlang worden ze gebruikt bij de bereiding van

voedsel. En gewaardeerd om hun veelzijdigheid en bijzondere smaak. Ook in de moderne

keuken zijn oliŽn onmisbaar voor het maken van gevarieerde en gezonde gerechten. Of het

nu gaat om een salade, pasta of om het grillen van vlees: het gerecht krijgt iets extraís als u

olie gebruikt.

In deze Oliewijzer vindt u lekkere recepten en veel praktische tips over het gebruik van

diverse soorten olie in de keuken. Veel lees- en kookplezier toegewenst.

De Oliewijzer is een uitgave van het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en OliŽn. Heeft u

vragen over oliŽn, margarines of andere vetten dan kunt u gratis de informatielijn bellen:

0800 - 099 88 10 bereikbaar op werkdagen van 12.00 tot 16.00

 

Van oudheid tot heden

OliŽn worden gewonnen uit vruchten en zaden, zoals zonnebloempitten, sojabonen,

raapzaad, maÔskorrels en pinda's. Het gebruik van olie gaat terug tot in de vroege

oudheid. Zo is bekend dat de Egyptenaren 2000 jaar voor Christus al gerechten in

olie bereidden. Maar olie diende ook als lichaamsverzorging, brandstof en medicijn.

Er zijn maar liefst dertig verschillende soorten olie uit vroeger tijden bekend. Ook nu

verdienen oliŽn een belangrijke plek in de keuken. Door de grote verscheidenheid in

het aanbod kunt u elke dag een olie kiezen die past bij het gerecht dat u maakt. Als

smaakmaker in dressings en sauzen, om in te bakken en te frituren. Wist u trouwens

dat oliŽn ook een belangrijke grondstof zijn voor producten als margarine, mayonaise

en andere sauzen?

 

Gezonde natuurproducten

OliŽn geven niet alleen smaak aan uw dagelijkse maaltijd, ze passen ook uitstekend in een

gezonde voeding. Ze zijn van nature rijk aan onverzadigde vetzuren. Deze helpen het

cholesterolgehalte in het bloed te verlagen. Verder bevatten oliŽn veel essentiŽle vetzuren:

onmisbare bouwstoffen die het lichaam zelf niet kan maken. Bovendien bevatten oliŽn

vitamine E dat een belangrijke rol speelt in de rode bloedcellen en de celwanden in het

lichaam.

Plantaardige margarines, halvarines en bak- en braadproducten worden gemaakt van oliŽn

en zijn rijk aan onverzadigde vetzuren. Dagelijks leveren deze producten gezamelijk

ongeveer de helft van de hoeveelheid vitamine E die u nodig heeft. Bovendien zijn aan

margarines, halvarines, en bak- en braadproducten de voor uw gezondheid belangrijke

vitamines A en D toegevoegd.

 

Smaakmakers en smaakdragers

OliŽn zijn onmisbaar als smaakmakers. Aan praktisch alle gerechten geven ze net dat beetje

extra dat een gerecht zo bijzonder maakt. Sauzen krijgen structuur en smaak,

deeggerechten worden smeuÔg. Een scheutje olie geeft een speciaal tintje aan bijvoorbeeld

groente, soep of pasta.

Elke olie heeft een eigen, unieke smaak en geur. Sesamolie bijvoorbeeld geeft een Oosters

accent aan gerechten, terwijl de zoete smaak van amandelolie uitstekend bij nagerechten

past.

OliŽn nemen ook snel de geur en smaak op van kruiden en specerijen. Daarom vormen ze

een ideale basis voor het maken van marinades en dressings.

OliŽn met kruiden en specerijen zijn kant en klaar te koop. U kunt ze ook zelf maken door

bijvoorbeeld peperkorrels, gedroogde tomaten en kruiden aan zonnebloemolie of

maÔskiemolie toe te voegen. Enkele lekkere voorbeelden vindt u op de receptenkaartjes.

 

Goed gebruikt het lekkerst

De meeste plantaardige oliŽn zoals zonnebloem-, maiskiemolie, arachide-, soja- en

raapzaadolie zijn geschikt om te verhitten en bestand tegen hoge temperaturen. Zorg er wel

voor dat de olie niet boven de 180 graden Celcius verhit wordt. Als olie begint te walmen, is

dat een teken dat de olie te heet is. Bij het frituren moet u de olie regelmatig verversen,

ongeveer na 5 tot 7 keer frituren.

Koud geperste oliŽn zijn minder geschikt om te verhitten. Vaak gaat het om speciale oliŽn

zoals Extra Vierge olijfolie, notenoliŽn en sesamolie. Deze oliŽn zijn wel heel geschikt voor

dressings, sauzen en om gerechten mee op smaak te brengen.

U kunt oliŽn het beste bewaren in een goed afgesloten verpakking in een donkere ruimte.

Hiermee voorkomt u dat oliŽn ranzig worden. Dit is herkenbaar aan een onaangename geur

en smaak. Het keukenkastje is een prima bewaarplek. De koelkast is minder geschikt,

omdat sommige oliŽn door de kou dik en troebel kunnen worden. Overigens verdwijnen deze

verschijnselen weer bij kamertemperatuur. De olie is dan weer klaar voor gebruik.

 

Het is verstandig om dressings en sauzen met olie kort voor gebruik nog even goed om te

roeren. Olie mengt namelijk niet zo goed met bijvoorbeeld azijn.

Op de verpakking van de olie staat de houdbaarheidsdatum, een geopende verpakking blijft,

mits goed bewaard, ongeveer een half jaar houdbaar.

 

Veelzijdig en speciaal

Sommige oliŽn zijn zo veelzijdig dat u ze bijna overal voor kunt gebruiken. Andere oliŽn

lenen zich door hun specifieke geur en smaak meer voor het klaarmaken van speciale

gerechten. Hieronder vindt u een handig overzicht van de oliŽn die u in de winkel kunt

vinden.

 

Veelzijdige oliŽn

Zonnebloemolie, maÔskiemolie, arachide-olie en soja-olie hebben een neutrale geur en smaak. Ook

slaolie, een mengsel van sojaolie en raapzaadolie, komt u in de winkel veelvuldig tegen.

Deze oliŽn zijn zeer geschikt voor dagelijks gebruik in de keuken. Of het nu gaat om het aanmaken

van sla of om te bakken, braden, roerbakken of frituren. Doordat ze veel onverzadigde vetzuren

bevatten, helpen ze het cholesterolgehalte te verlagen. Ze worden ook veel gebruikt om margarines,

halvarines, bak- en braadproducten en sauzen zoals mayonaise en slasaus van te maken.

 

Zonnebloemolie

Zonnebloemen zijn oorspronkelijk afkomstig uit Mexico. De Spanjaarden brachten ze in 1569

als sierplant naar Europa. Pas in de negentiende eeuw werd ontdekt dat de uitgeperste

zaden een waardevolle olie opleveren. Op dit moment is zonnebloemolie wereldwijd een van

de meest gebruikte oliŽn. Ze bevat maar liefst 90% onverzadigde vetzuren.

 

MaÔskiemolie

MaÔs is naast rijst en tarwe een van de belangrijkste graangewassen ter wereld. Zijn wortels

liggen in de valleien van Zuid-Mexico. Columbus nam de maÔs vanuit Cuba mee naar

Europa. Alleen de kiem van de maÔskorrel is olierijk, vandaar de naam maÔskiemolie.

MaÔskiemolie bevat 86% onverzadigde vetzuren.

 

Arachideolie

Arachideolie wordt gemaakt uit pinda's, die hun oorsprong in Zuid-Amerika hebben.

Opgravingen hebben aan het licht gebracht dat al tijdens de Inka-dynastie olie uit pinda's

werd gewonnen. Arachideolie wordt veel toegepast in de Chinese keuken. Arachideolie

bevat 82% onverzadigde vetzuren.

 

Sojaolie

Volgens een oude Chinese legende heeft de god van de landbouw de sojaboon in de aarde

geplant. De boon behoort in China tot een van de vijf heilige gewassen, de 'Wu-ku'.

De sojaplant komt oorspronkelijk uit AziŽ. In de negentiende eeuw werd de plant naar de

Verenigde Staten gebracht. Sojaolie bevat ongeveer 85% onverzadigde vetzuren. Ze is een

van de meest gebruikte oliesoorten bij de productie van slaolie, margarines, speciale bak- en

braadproducten en frituurvetten.

 

Speciale oliŽn

Druivenpitolie, notenoliŽn, olijfolie en sesamolie hebben elk hun eigen, specifieke geur en

smaak. Daarom zijn zij uitermate geschikt voor gerechten uit de Mediterrane en Oosterse

keuken. Zij komen goed tot hun recht in koude gerechten, als dressing of toegevoegd aan

gare gerechten, zoals groenten en pasta's.

 

Druivenpitolie

De druivenrank stamt uit Amerika. In de 16e eeuw werd voor het eerst olie uit druivenpitten

gewonnen. Deze olie is duidelijk in opkomst in de keuken. Druivenpitolie bevat 86%

onverzadigde vetzuren.

 

NotenoliŽn

OliŽn uit noten zijn herkenbaar aan de subtiele, nootachtige smaak. De bekendste soorten

zijn amandelolie, hazelnootolie en walnootolie. Deze oliŽn zijn meestal koudgeperst.

NotenoliŽn zijn rijk aan onverzadigde vetzuren, gemiddeld ongeveer 91%. Ze bederven

sneller dan andere soorten olie. De houdbaarheidsdatum staat op de verpakking, meestal is

dit ongeveer drie maanden. NotenoliŽn kunt u in tegenstelling tot andere oliŽn het beste in

de koelkast bewaren. Soms ontstaan dan witte vlokken. Deze verdwijnen echter weer bij

kamertemperatuur. U kunt de olie dan gewoon weer gebruiken.

 

Amandelolie is vanuit het oostelijke Middellandse-Zeegebied (Afghanistan) naar

Griekenland, ItaliŽ en Spanje gebracht. De zoete amandelsmaak maakt deze olie geliefd in

Italiaanse nagerechten en gebak. Ook uitermate geschikt voor dressings en het bestrijken

van vis onder de grill of barbecue.

De hazelnootstruik groeit vanouds vooral aan bosranden in Europa en Amerika. De struik is

sinds de Middeleeuwen in Nederland te vinden. Hazelnootolie geeft een subtiel smaakje

aan groentegerechten en doet het goed in dressings en sauzen.

Griekenland is het land van herkomst van de walnoot. De bomen worden speciaal verbouwd

voor de walnoten. De olie is eigenlijk een bijproduct. De smaak van walnootolie past goed

bij roerbakgerechten marinades en dressings.

 

Olijfolie

De olijfboom komt waarschijnlijk uit het Middellandse-Zeegebied. Heracles, de oprichter van

de Olympische Spelen, plantte een olijfstok waaruit een machtige olijfboom groeide. Van de

takken werden de kransen voor de overwinnaars gevlochten. Historici hebben berekend dat

rijke Grieken destijds zo'n 55 liter olijfolie per dag gebruikten voor lichaamsverzorging, in hun

voeding, als medicijn en als lampolie. Het gebruik van olijfolie in de keuken is de afgelopen

jaren sterk gestegen. Olijfolie bevat gemiddeld zo'n 85% onverzadigde vetzuren.

Olijfolie is in verschillende kwaliteiten verkrijgbaar. Voor in de keuken zijn twee soorten te

koop:

. 'Extra vierge olijfolie' heeft een verfijnde smaak en komt koud het best tot zijn recht in

dressings. Na het bereiden kunnen gerechten, zoals pizza en pasta, worden afgemaakt

met een scheutje van deze olie.

. ĎOlijfolie' heeft een minder uitgesproken geur en smaak. Deze olie is koud toepasbaar,

maar ook geschikt om mee te bakken, braden en frituren.

 

Sesamolie

De sesamzaadplant is waarschijnlijk afkomstig uit IndonesiŽ. Reeds duizenden jaren winnen

mensen olie uit sesamzaadjes. De sesamzaadplant wordt ook wel de 'koningin van de

olieproducerende zaden' genoemd; niet vanwege de hoge opbrengst olie per zaadje, maar

om de smakelijke olie. Sesamolie bevat 86% onverzadigde vetzuren. Sesamolie is in twee

soorten verkrijgbaar. Olie van ongeroosterde sesamzaadjes heeft een lichte kleur en een

neutrale smaak. De olie van geroosterde sesamzaadjes wordt het meest gebruikt. Bruin van

kleur en nootachtig van smaak, doet deze olie het goed in dressings, sauzen en roerbakgerechten.

 

Minder bekende oliŽn

Wereldwijd wordt een aantal oliesoorten geproduceerd die weinig worden gebruikt of moeilijk

te verkrijgen zijn. Reden om ze niet uitgebreid in deze Oliewijzer te behandelen, maar toch

even kort te noemen. Voor vragen over deze oliesoorten kunt u natuurlijk altijd met onze

gratis informatielijn bellen.

 

Tarwekiemolie wordt gewonnen uit de kiem, een klein deel van de tarwekorrel. Het gehalte

aan vitamine E is vijf keer hoger dan in andere oliesoorten.

 

Saffloerolie komt van saffloer, een oliehoudend gewas. De zachte smaak maakt saffloerolie

geschikt voor dressings en sauzen, om in te bakken en te stoven.

De belangstelling voor deze oliesoort neemt toe door het hoge gehalte aan onverzadigde

vetzuren (90%). Zij is hierdoor goed bruikbaar als ingrediŽnt voor dieetmargarines.

 

Tropische oliŽn zoals kokosolie, palmpitolie en palmolie worden onder meer gebruikt in

bak- en braadproducten en bakkerijproducten. Deze oliesoorten vinden als zodanig

nauwelijks in de Nederlandse keuken. In de Afrikaanse en Indonesische keuken

daarentegen heel veel. Van nature bevatten deze oliŽn meer verzadigde vetzuren waardoor

deze oliŽn bij kamertemperatuur niet vloeibaar zijn maar vast. Door deze eigenschap zijn

deze oliŽn geschikt om stevige producten van te maken, zoals bak- en braadproducten.

 

Wat is nu eigenlijk........

Slaolie is een mengsel van meerdere plantaardige oliŽn, meestal sojaolie en raapzaadolie. ĎSlaí is

afkomstig van het historische gebruik om olie uit zaden te slaan. Slaolie kan praktisch overal voor

worden gebruikt, van dressings, bakken en braden tot frituren.

Frituurolie is meestal een mengsel van plantaardige oliŽn. U kunt ook arachide-olie, maÔskiemolie en zonnebloemolie gebruiken om mee te frituren.

Eerste of koude persing (Extra Vierge) slaat op de wijze waarop de olie uit de zaden of vruchten wordt geperst. Dit gebeurt mechanisch waarbij de temperatuur niet boven de 33 graden Celsius uitkomt. De term komt u vaak tegen op de verpakking van olijfolie en soms ook bij andere oliŽn.

 

Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en OliŽn

Postbus 3186

2280 GD Rijswijk

gratis informatielijn: 0800 099 88 10 op werkdagen van 12.00 tot 16.00 uur

fax: 070-399 88 98

E-mail: info@voorlichtingmvo.nl

Website : www.voorlichtingmvo.nl

Alles nog eens nalezen? Download de tekst van de Oliewijzer in pdf formaat:

Oliewijzer

Om PDF-bestanden te kunnen lezen , heeft u nodig  Adobe Acrobat Reader.

Get Acrobat Reader

Inspired by Nature.

                             Driven by Science.

                                                                    Passionated by Nutrition.

Home    

Natuurlijk Herstel. Altijd beter! 

Lukas T.S. Tjan

  • Voedingsadviezen

  • Nutrition Development

  • Complementaire geneeskunde

  • Marketing Voeding & CAM

© Science for Life. 2001-2011. Deze homepage is gemaakt door Mandala Communicatie, www.mandalacommunicatie.nl   

Op deze homepage berust een copyright. Voor meer info kunt u e-mailen naar info@scienceforlife.eu 

Voor alle op deze homepage vermelde informatie geldt de algemene disclaimer.